Bijzondere Bloei(feest)dagen
Vanuit het vakgebied Burgerschap, en de daarbij horende kerndoelen, willen wij als school graag aandacht besteden aan meerdere (religieuze) feestdagen. Het zijn met name gelegenheden om de kinderen, en hun leerkrachten, kennis te laten maken met diverse geloven en gebruiken. De vieringen waar we als school bij stilstaan, komen voort uit de 5 grootste mondiale religies. Dit zijn in willekeurige volgorde het Christendom, het Jodendom, het Hindoeïsme, de Islam en het Boeddhisme.
Magha Puja
Het tweede feest binnen het thema van ‘de vijf grote religies’ is Magha Puja, een boeddhistische viering. De kinderen hebben uitleg gekregen over de oorsprong en betekenis van het feest, aan de hand van een filmpje en een voorgelezen tekst.
Voor zowel de onderbouw als de midden- en bovenbouw volgde er een quiz met vragen over Magha Puja en het boeddhisme in het algemeen. In aanloop naar de quiz hingen er, door de school heen verspreid, meerdere tips en aanwijzingen, waar de kinderen hun voordeel mee konden doen tijdens de quiz. Daarnaast hebben de kinderen uit de onderbouw nog 20 seconden gemediteerd. Aan het einde van de viering was er voor ieder kind een rijstcracker.
Tijdens Magha Puja (of Makha Bucha) herdenken boeddhisten de spontane samenkomst van 1.250 verlichte discipelen (de Sangha) die zonder afspraak bijeenkwamen om naar de Boeddha te luisteren. Het is een belangrijke dag van bezinning en eerbetoon aan de leer en de gemeenschap, vaak gevierd met tempelbezoeken, offergaven en kaarslichtprocessies. Magha Puja vindt plaats tijdens de volle maan van de derde maanmaand, meestal in februari of maart en is, vooral in Thailand, Cambodja en Laos, een grote nationale feestdag.
Vasant Panchami
Binnen het thema van ‘de vijf grote religies’ hebben de kinderen kennisgemaakt met het hindoeïstische feest Vasant Panchami. Vasant Panchami (uitspraak: Basant) betekent lente en Panchami is de vijfde dag van de heldere maan, die is terug te vinden op de hindoeïstische kalender. Op Vasant Panchami, ook wel bekend als Saraswati Puja, wordt de komst van de lente gevierd en staat de godin Saraswati Mata centraal.
Saraswati Mata is de godin van wijsheid, kennis, taal, muziek, creativiteit en alle andere vormen van kunst. Zij is een bijzondere en vredelievende godin en haar verering past heel goed binnen een school. De lievelingskleur van Saraswati Mata is geel en veel hindoes die het feest vieren, dragen die dag iets geels. De gele kleur symboliseert de mosterdbloemen, die vaak groeien in mosterdvelden en die gaan bloeien aan het begin van de lente.De kleur geel staat ook voor vreugde in het leven en de helderheid van de natuur. De natuur wordt in de lente levendiger en het is tevens de tijd van een nieuw begin. Veel hindoeïsten beginnen op deze gunstige dag met een nieuwe baan, treden in het huwelijk of starten nieuwe projecten.
Saraswati Mata wordt vaak afgebeeld met het (snaar)instrument Veena en de muziek daarvan hoorden de kinderen bij binnenkomst. Op de dag van de viering wordt Saraswati Mata, de beschermgodin van geleerden en kunstenaars, geëerd en worden haar zegeningen gevraagd voor o.a. geluk, voorspoed, intelligentie en creativiteit. Vaak worden daarbij boeken, muziekinstrumenten en andere kunstvoorwerpen geofferd.
Families komen bij elkaar om de dag samen door te brengen en te genieten van elkaars gezelschap, met lekker eten, maar ook om te vliegeren bij gunstige wind, wat een gevoel van gemeenschap en feestelijkheid geeft. En speciaal daarom hebben hebben de groepen vóór de viering vliegers gemaakt met een wens (zegening) voor de juf of de meester en heeft de meester of juf dat ook voor de kinderen gedaan. Die wens staat op de gele versierde vliegers (kleurrijk), die bij elkaar en rond een beeltenis van Saraswati Mata op een bord zijn gehangen en zo ontstond een kunstwerk ter ere van Vasant Panchami.
Kerstmis
In december vieren we traditiegetrouw het christelijke feest Kerstmis, wat in het teken staat van de geboorte van Jezus. In de aanloop naar de Kerstvakantie worden de klassen versierd met o.a. een kerstboom en feestverlichting. Ook worden er verschillende knutselwerkjes gemaakt, die de lokalen verder versieren. De kerstmarkt is voor de kinderen extra speciaal: voor alle kinderen is genoeg eten om uit te zoeken, zodat zij een eigen kerstpakket voor thuis kunnen samenstellen. Op deze manier probeert De Bloeiwijzer een bijdrage te leveren om ook de minder bedeelden een fijne tijd te bezorgen.
Op de donderdag voor de Kerstvakantie, vindt het traditionele Kerstdiner plaats, waarbij de kinderen in de avond in feestelijke kleding, in een mooi versierde klas, aan een gezellige gedekte tafel, genieten van al het meegebrachte lekkers. Lekkers dat door de kinderen en hun (groot)ouder(s) en/of verzorger(s), speciaal voor dit moment is voorbereid en klaargemaakt.
Holi Phagwa
Vanuit het Hindoeïsme hebben de kinderen kennisgemaakt met het feest ‘Holi Phagwa’. Op voorhand ontvangen de groepen informatie over Holi Phagwa en daarnaast een zwart canvas, waarop de leerkrachten met kalligrafie markers de contouren van een boom tekenen. De kinderen (of de leerkracht) schrijven hun naam naast de boom.
Bij aanvang van de viering wordt traditionele sitar muziek gespeeld, om zo de link met India te leggen. Voor zowel de onderbouw als de midden- en bovenbouw, zijn er filmpjes te zien, die op een heldere en korte manier toelichten wat het Holi Phagwa feest inhoudt. Hierna hebben we met de kinderen gesproken over het feest, maar bijvoorbeeld ook over de parallellen met de religieuze feesten die we dit jaar al gevierd hebben (Kerstmis en Toe Bisjevat).
Vervolgens kleuren de kinderen, met een kwast of met hun vinger, de boom in die op het zwarte canvas is getekend door hun leerkracht. Daarna wordt door alle kinderen samen een Bloeiboom op wit canvas gecreëerd, die in de school te bewonderen is. De zwarte canvassen gaan mee terug naar de groep, waar ze een mooi plekje krijgen.
Toe Bisjevat
Met het Joodse feest ‘Toe Bisjevat’ vieren we het ‘Bomenfeest’. Dit betekent ‘Joodse Nieuwjaar van de bomen’ en komt in de lente aan bod. Aan de hand van een filmpje wordt de betekenis en inhoud van de viering besproken en kunnen kinderen en hun leerkrachten vragen stellen, alsmede een punt ter discussie stellen. Hieruit komt naar voren dat er vooral veel overeenkomsten zijn tussen de verschillende religies en niet alleen maar tegenstellingen.
De kinderen krijgen een traktatie in de vorm van een dadel, een druif en de pitten van de granaatappel, waarmee de dankbaarheid voor de vruchten van de aarde wordt getoond. Tenslotte krijgen de groepen in de onderbouw nog een eigen druivenboompje mee naar de klas, die zij met elkaar gaan verzorgen (water geven, in het licht zetten, koesteren) en die in het eigen Bloeibos wordt geplant als de lente ook in Nederland begint. Voor gebruik van de hele school zal er ook een vijgenboom in het Bloeibos worden geplant.
Eid al-Fitr
Ook het einde van de ramadan wordt gevierd op de Bloeiwijzer met het traditionele Eid al-Fitr, ook wel bekend als het Suikerfeest. Bij binnenkomst worden de kinderen begroet met ‘Eid moebarak’, wat vertaald kan worden als ‘fijn Suikerfeest’. De kinderen wordt gevraagd of ze bekend zijn met Eid al-Fitr en, als ze het vieren, thuis of bij familie, dan mogen ze daar uitgebreid over vertellen. Bij deze introductie komt naar voren dat het, tijdens diverse feesten van de verschillende religies, vaker draait om: familie, samen zijn, gezelligheid, delen, dankbaarheid, lekker eten en cadeautjes geven of krijgen.
Als variatie op het vertonen van informatieve filmpjes, zoals bij de vorige 2 religieuze feesten (Toe Bisjevat en Holi Phagwa), spelen we bij Eid al-Fitr een quiz die de kinderen in staat stelt hun kennis van het Suikerfeest en de ramadan te testen, maar ook te delen met hun groepsgenoten. Aan de hand van 10 meerkeuzevragen, kunnen de kinderen voor hun antwoord op de letter A, B, C of D gaan staan die op de vloer liggen, verspreid door het lokaal. Met deze opzet is tevens een beweegmoment ingebouwd, wat weer ter compensatie dient van de suikers die later met de baklava genuttigd worden.
Voordat de kinderen teruggaan naar hun lokaal, krijgen ze een vers muntplantje mee en een thermoskan met warm water, om in de klas een lekker en gezond kopje thee te drinken met elkaar. Daar hoort, in het geval van Eid al-Fitr, natuurlijk ook wat lekkers bij en dat wordt aangeboden in de vorm van een stukje baklava, een dadel en voor de kinderen met een (voedsel)allergie een alternatief.
Het valt de kinderen op dat er ook bij deze viering een plantje een prominente rol inneemt (net als bij Toe Bisjevat en Holi Phagwa) en dat de dadel niet alleen wordt gegeten bij een islamitische feest, maar bijvoorbeeld ook bij het Joodse Bomenfeest.
Pasen
Tijdens de één na laatste viering staan we stil bij het christelijke feest Pasen. Pasen staat in het teken van het sterven van Jezus aan het kruis (Goede Vrijdag) en zijn wederopstanding op zondag (1e Paasdag).
Aan de hand van een filmpje hebben de kinderen kennisgemaakt met de inhoud en betekenis van Pasen, maar hebben ze ook geleerd wat Pasen met eieren, chocolade en een haas te maken heeft. In aanloop naar de viering hebben de kinderen, per groep, een wit ei ter grootte van een A4 blad naar eigen inzicht versierd en deze hebben we gezamenlijk in de aanwezige paastakken gehangen. Dit gaf een vrolijk en kleurrijk effect aan de ruimte bij het betreden van het lokaal.
De kinderen hebben geleerd dat Pasen niet enkel en alleen verstopte eieren zoeken is en chocolade paashazen eten, maar vooral ook (weer) een feest van samenkomen, familie, gezelligheid, dankbaarheid en lekker eten. Iets wat we bij eerdere vieringen ook hebben ervaren. Daarnaast is Pasen het feest waarbij een einde komt aan 40 dagen vasten en een feest dat in het teken staan van ‘nieuw leven’, wat volop te aanschouwen is in de lente en wat zowel de paastak (bloei) als de eieren (groei) symboliseren.
De kinderen herkenden ook nu weer vele overeenkomsten tussen de diverse vieringen van de verschillende religies en wisten goed te benoemen bij welke viering ze het eerder gezien en geleerd hebben.
Wesak
De laatste religieuze viering van dit schooljaar is het boeddhistische feest Wesak. Wesak is het belangrijkste feest binnen het boeddhistische geloof en is eigenlijk 3 feesten in één: het vieren van de geboorte van Boeddha, het gedenken van het overlijden (de sterfdag) van Boeddha en het vieren van de ‘verlichting’ van Boeddha. Wesak vindt plaats op de dag na de volle maan in april of in mei.
Middels een informatief filmpje leren de kinderen o.a. hoe de prins Siddharta Gautamamiddels ‘verlichting’ Boeddhais geworden en dat niet elk geloof een godsdienst is. Boeddha is tenslotte een monnik (voorheen prins) van vlees en bloed en geen God. Met andere woorden, elke godsdienst is een religie, maar niet iedere religie is een godsdienst.
Vervolgens is er aandacht voor de wijze waarop Wesak wordt gevierd en staan we stil bij de overeenkomsten met andere religies. De kinderen zijn in staat om meerdere en diverse overeenkomsten te benoemen, tussen de 5 religieuze feesten waar ze gedurende het schooljaar kennis mee hebben gemaakt. Het is duidelijk dat zij kennis hebben opgedaan en dat de verstrekte informatie is blijven hangen.
Eén van de manieren om Wesak te vieren is door iets goeds te doen voor een ander. Dit wordt d.m.v. een interactief onderdeel in de praktijk gebracht. De kinderen van de verschillende groepen kunnen uit meerdere complimentenkaartjes er eentje uitkiezen en de positieve boodschap tegen een klasgenoot zeggen. Daarna is er de kans om uit jezelf een compliment te geven aan een medeleerling of een leerkracht en dat levert leuke en soms ontroerende gesprekjes en momenten op.
Keti Koti
Op dinsdag 1 juli wordt Keti Koti gevierd op de Bloeiwijzer. Keti Koti (officieel Ketikoti), betekent ‘ketenen gebroken’ en is van oorsprong een Surinaams feest. Tegenwoordig wordt het ook op de Antillen en in Nederland gevierd. De afschaffing van de slavernij, op 1 juli 1863, staat deze dag centraal.
In aanloop naar de viering op school, maken de kinderen een vlag of poster, met daarop creatieve uitingen van Keti Koti en/of wat vrijheid in het algemeen voor hun betekent. Deze kunstwerken worden op de dag van de viering aan een koord in het handvaardigheidslokaal geregen en zo getoond aan alle groepen.
Het lokaal is voor de gelegenheid ook versierd met echte vlaggen en pangi’s (traditionele Surinaamse omslagdoek). Bij binnenkomst wordt het Keti Koti lied van Het Klokhuis en Joy Wielkens gespeeld en luisteren de kinderen aandachtig. Hierna krijgen de kinderen de gelegenheid te vertellen wat ze al weten van Keti Koti en of ze het zelf ook vieren.
Er wordt een filmpje van School tv vertoond, waarin kort en duidelijk wordt uitgelegd hoe de slavernij is begonnen, met welk doel, wat er slecht aan is en wat er waar gevierd wordt op 1 juli. Veel informatie uit het filmpje komt terug in de quiz die erna gespeeld wordt.
In het lokaal staan 4 tafels met elk een letter erop: A, B, C en D. De quiz bestaat uit 12 multiple choice vragen en bij elke vraag is er de mogelijkheid om A, B, C of D als antwoord te kiezen. De kinderen gaan na elke vraag bij de tafel staan die correspondeert met hun gekozen antwoord. En ook al hebben ze niet alle antwoorden goed, ze leren zo nóg meer over Keti Koti.
Eén van de vragen is, wat een typisch gerecht is dat wordt gegeten tijdens de viering van Keti Koti. Het antwoord is ‘heri heri’: gebakken gezouten vis (bakkeljauw), cassave, aardappel, bakbananen en gekookt ei. Voor elk kind en de leerkrachten is er een portie beschikbaar, samengesteld door een echte Surinaamse kok.
Voordat de kinderen in de klas kunnen gaan genieten van hun heri heri wordt nog het verhaal van Ma Pansa en de vlechten met rijstkorrels vertelt. Ma Pansa was een Surinaamse vrouw die leefde ten tijde van de slavernij. Ze werkte in het midden van de 18e eeuw tot slaafgemaakte op een plantage in het kustgebied van Suriname. Bij haar vlucht van de plantage (met haar man Adjáko) nam Ma Pansa rijstzaden van de plantage mee, die ze in haar vlechten verstopte. Zo had ze op een veiligere plek te eten, maar kon ze ook rijst verbouwen en zo in haar levensonderhoud en dat van anderen voorzien.
Vlechten tijdens de slavernij hadden een diepe betekenis en werden gebruikt voor meer dan alleen decoratie. Ze dienden als een vorm van communicatie, overlevingsstrategie en uiting van identiteit. Vlechten, vooral cornrows, werden gebruikt om kaarten en routes naar vrijheid te verbergen én te communiceren met andere gevangen genomen of ontsnapte slaven.
Een leuke, leerzame en smaakvolle viering van een bijzonder belangrijk thema.